Eşitmə Zəifliyinin 12 Erkən Əlaməti
Heç olubmu ki, qarşınızdakı insanın dediyini tam eşitməyəsiniz və "Bir də təkrar edin" deməli olasınız? Bəlkə televizorun səsini evdəkilərdən daha yüksək səviyyəyə qaldırırsınız? Yaxud səs-küylü restoranda hamı rahat söhbət etdiyi halda siz danışılanları seçməkdə çətinlik çəkirsiniz? Bu hallar bəzən yorğunluq və ya diqqətsizlik kimi qiymətləndirilsə də, əslində eşitmə zəifliyinin ilk əlamətləri ola bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının son məlumatlarına görə, dünyada 430 milyondan çox insan reabilitasiya tələb edən eşitmə zəifliyi yaşayır. Proqnozlara əsasən, 2050-ci ilə qədər 700 milyondan çox insanın eşitmə reabilitasiyasına ehtiyacı olacaq. Müalicə olunmayan eşitmə problemləri isə dünya iqtisadiyyatına hər il təxminən 1 trilyon ABŞ dolları həcmində yük yaradır. Bu statistika göstərir ki, eşitmə itkisi düşündüyümüzdən daha geniş yayılmış sağlamlıq problemidir və erkən aşkarlanması böyük əhəmiyyət daşıyır. (Mənbə: WHO)
Ən vacib məqam isə budur ki, eşitmə zəifliyi əksər hallarda qəfil yaranmır. O, illər ərzində yavaş-yavaş inkişaf edir və insan dəyişikliklərə alışdığı üçün problemi uzun müddət hiss etməyə bilər. Buna görə də kiçik görünən əlamətləri vaxtında tanımaq gələcəkdə həm sosial həyatın, həm də həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir.
Eşitmə zəifliyi nədir?
Eşitmə zəifliyi insanın ətraf səsləri normal səviyyədə qəbul edə bilməməsi ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Problem yüngül, orta, ağır və ya dərin dərəcədə ola bilər. Bəzən yalnız bir qulaq təsirlənir, bəzi hallarda isə hər iki qulaqda eşitmə azalması müşahidə edilir. Eşitmə zəifliyi təkcə səslərin zəifləməsi demək deyil. Bir çox insan səsləri eşidir, lakin sözləri seçə və ya danışığı düzgün anlaya bilmir.
Eşitmə itkisi yaş artdıqca daha çox rast gəlinsə də, bu problem yalnız yaşlı insanlara aid deyil. Güclü səsə uzun müddət məruz qalmaq, qulaq infeksiyaları, genetik faktorlar, bəzi dərmanlar, travmalar və digər sağlamlıq problemləri də eşitmə qabiliyyətinə təsir göstərə bilər. Son illərdə yüksək səsli qulaqlıqlardan uzun müddət istifadə edən gənclər arasında da eşitmə problemlərinin artdığı müşahidə olunur.
Eşitmə itkisi necə yaranır?
Qulaq mürəkkəb quruluşa malik orqandır və səs dalğalarının beyinə ötürülməsi üçün bir neçə mərhələdən keçir. Xarici qulaq səsi qəbul edir, orta qulaq onu gücləndirir, daxili qulaq isə bu titrəyişləri sinir impulslarına çevirərək beyinə göndərir. Bu zəncirin istənilən hissəsində yaranan problem eşitmə zəifliyinə səbəb ola bilər.
Məsələn, qulaq kiri, maye toplanması və ya qulaq pərdəsində problem keçirici eşitmə itkisi yarada bilər. Daxili qulaqdakı tüklü hüceyrələrin zədələnməsi isə sensorinevral eşitmə itkisinə səbəb olur və bu tip eşitmə itkisi daha çox yaşlanma və ya yüksək səsə məruz qalma ilə əlaqələndirilir. Erkən diaqnoz qoyulduqda bir çox hallarda vəziyyətin daha da ağırlaşmasının qarşısını almaq mümkündür.
Kimlər risk altındadır?
Eşitmə zəifliyi hər kəsdə yarana bilər. Lakin bəzi insanlar digərlərinə nisbətən daha yüksək risk daşıyırlar. Xüsusilə 60 yaşdan yuxarı şəxslərdə yaşa bağlı eşitmə zəifləməsi daha çox müşahidə edilir. Bununla yanaşı, istehsalat sahələrində çalışanlar, yüksək səsli musiqiyə uzun müddət qulaq asanlar, ovçular, musiqiçilər və tikinti sektorunda çalışan insanlar da risk qrupuna daxildir.
Şəkərli diabet, yüksək qan təzyiqi, tez-tez qulaq infeksiyası keçirən şəxslər və ailəsində eşitmə problemi olan insanlar da mütəmadi olaraq eşitmə müayinəsindən keçməlidirlər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirir ki, 1 milyarddan çox gənc təhlükəli səviyyədə yüksək səsə məruz qalması səbəbindən gələcəkdə eşitmə itkisi riski altındadır. Bu səbəbdən eşitmə sağlamlığını qorumaq yalnız yaşlı insanlar üçün deyil, hər yaş qrupu üçün vacibdir.
Erkən diaqnoz niyə vacibdir?
Bir çox insan eşitmə problemini yalnız gündəlik həyatına ciddi təsir etməyə başlayanda qəbul edir. Halbuki ilk əlamətlər ortaya çıxan andan müayinədən keçmək gələcəkdə daha böyük problemlərin qarşısını ala bilər. Erkən diaqnoz qoyulduqda uyğun müalicə, tibbi nəzarət və ya eşitmə cihazı ilə insanın normal ünsiyyət qabiliyyətini uzun illər qorumaq mümkündür.
Araşdırmalar göstərir ki, uzun müddət müalicə olunmayan eşitmə zəifliyi yalnız ünsiyyət çətinliyi yaratmır. O, diqqət azalması, sosial təcrid, depressiya və yaşlı insanlarda idrak funksiyalarının zəifləməsi riskini də artıra bilər. Buna görə də eşitmə zəifliyini sadəcə "qulaq ağır eşidir" kimi qiymətləndirmək düzgün yanaşma deyil. Bu, ümumi sağlamlığa və həyat keyfiyyətinə təsir edən vacib tibbi vəziyyətdir.
Eşitmə zəifliyinin 12 erkən əlaməti
Eşitmə zəifliyi əksər hallarda birdən-birə yaranmır. O, yavaş-yavaş inkişaf etdiyi üçün insan uzun müddət bu dəyişikliklərə uyğunlaşır və problemi hiss etməyə bilər. Maraqlıdır ki, çox vaxt ilk dəyişiklikləri insanın özü deyil, ailə üzvləri və ya yaxınları fərq edir. Əgər aşağıda sadalanan əlamətlərdən bir neçəsi sizdə mütəmadi olaraq müşahidə olunursa, audiometriya və timpanometriya müayinəsindən keçmək tövsiyə olunur.
1. İnsanlardan tez-tez dediklərini təkrar etmələrini istəmək
Son vaxtlar söhbət zamanı tez-tez "Bir də deyə bilərsiniz?", "Başa düşmədim", "Təkrar edin" kimi ifadələr işlədirsinizsə, bunu sadəcə diqqətsizliklə əlaqələndirmək düzgün olmaz. Eşitmə zəifliyinin ilk əlamətlərindən biri məhz danışılan sözlərin tam başa düşülməməsidir. Maraqlıdır ki, bu zaman insan səsləri eşidir, lakin sözləri ayırd etməkdə çətinlik çəkir. Xüsusilə samit səslər bir-birinə qarışmağa başlayır və cümlənin mənasını anlamaq çətinləşir.
Bu hal daha çox sakit mühitdən fərqli olaraq səs-küylü yerlərdə hiss olunur. Məsələn, restoranda, ailə məclisində və ya iş görüşündə bir neçə nəfər eyni anda danışarkən söhbəti izləmək çətinləşir. İnsan qarşı tərəfin nə dediyini təxmin etməyə çalışır və nəticədə tez yorulur. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə ünsiyyətdən qaçmaq meyli də yarana bilər.
Əgər ailə üzvləriniz artıq sizə "Niyə hər dəfə sözümüzü təkrar etdirirsən?" deməyə başlayıblarsa, bu siqnala laqeyd yanaşmayın. Erkən mərhələdə aparılan eşitmə müayinəsi problemin səbəbini müəyyən etməyə kömək edir və vaxtında müdaxilə gələcəkdə daha ciddi eşitmə itkisinin qarşısını ala bilər.
2. Televizorun və telefonun səsini daim artırmaq
Televizorun səsi sizə normal gəldiyi halda, evdəki digər insanlar onun həddindən artıq yüksək olduğunu deyirsə, bu da eşitmə zəifliyinin vacib əlamətlərindən biridir. İnsan eşitmə qabiliyyəti zəiflədikcə səsləri daha aydın eşitmək üçün avtomatik olaraq səs səviyyəsini artırmağa başlayır. Maraqlısı odur ki, bu dəyişiklik çox yavaş baş verdiyi üçün insan bunu özü hiss etmir.
Telefon danışığı zamanı da oxşar problemlər yaşana bilər. Qarşı tərəfin dediklərini daha rahat eşitmək üçün telefonu bir qulaqdan digərinə keçirirsiniz və ya səs gücləndiricisindən istifadə etməyə başlayırsınız. Bəzi insanlar isə telefonu yalnız səssiz otaqda istifadə edə bildiklərini qeyd edirlər.
Əgər son aylarda televizorun, telefonun və ya digər elektron cihazların səsini əvvəlkindən daha çox artırmağa başlamısınızsa, bunu yaşla əlaqələndirib keçməyin. Sadə bir eşitmə testi problemin olub-olmadığını qısa müddətdə müəyyən edə bilər.
3. Səs-küylü mühitdə danışılanları başa düşməmək
Eşitmə zəifliyi olan insanların ən çox şikayət etdiyi problemlərdən biri də səs-küylü mühitdə söhbəti izləyə bilməməkdir. Restoranlar, toy məclisləri, ticarət mərkəzləri və ya ailə toplantıları zamanı ətraf səslər danışığı üstələyir və sözləri ayırd etmək çətinləşir.
Əslində sağlam eşitmə sistemi lazımsız fon səslərini müəyyən qədər süzərək əsas danışığı seçə bilir. Lakin eşitmə zəifliyi zamanı bu qabiliyyət azalır. Nəticədə bütün səslər bir-birinə qarışır və insan yalnız uğultu eşitdiyini hiss edir. Bu vəziyyət xüsusilə yaşa bağlı eşitmə itkisində daha çox müşahidə olunur.
Bir çox insan bunu "Hamı çox asta danışır" kimi izah etsə də, əsl səbəb əksər hallarda eşitmə qabiliyyətindəki dəyişiklik olur. Əgər səs-küylü mühitdə söhbət etmək sizə əvvəlkindən daha çətin gəlirsə, bu əlaməti nəzərə almaq vacibdir.
4. Telefon danışığında çətinlik yaşamaq
Telefon danışığı zamanı qarşı tərəfin dediklərini başa düşmək gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsidir. Əgər son vaxtlar telefonda danışarkən sözləri tez-tez qaçırırsınızsa, cümlələri təxmin etməyə çalışırsınızsa və ya qarşı tərəfdən yavaş danışmasını xahiş edirsinizsə, bu da erkən eşitmə itkisini göstərə bilər.
Telefon danışığında mimika və dodaq hərəkətləri görünmədiyi üçün insan yalnız səsə güvənir. Eşitmə zəifliyi olan şəxslər isə məhz bu səbəbdən telefon söhbətlərində daha çox çətinlik yaşayırlar. Bəzən videozəng zamanı insan qarşı tərəfin üzünü gördüyünə görə danışığı daha rahat başa düşür. Bu da eşitmə probleminin dolayı əlaməti hesab olunur.
Bu vəziyyət iş həyatına da təsir göstərə bilər. Müştərilərlə telefon danışığı aparan insanlar üçün eşitmə qabiliyyətinin zəifləməsi həm məhsuldarlığa, həm də ünsiyyət keyfiyyətinə mənfi təsir edə bilər.
5. Qadın və uşaqların səslərini daha çətin eşitmək
Eşitmə zəifliyi ilk mərhələdə adətən yüksək tezlikli səslərə təsir edir. Məhz buna görə qadınların və uşaqların incə tonlu səsləri kişilərin qalın səslərinə nisbətən daha çətin eşidilir. Bir çox insan "Kişiləri normal eşidirəm, amma qadınların nə dediyini tam başa düşmürəm" deyə şikayət edir.
Bu əlamət xüsusilə ailə daxilində diqqət çəkə bilər. Uşağınız sizə nəsə dedikdə tez-tez təkrar etməsini xahiş edirsinizsə və ya nəvənizin səsini uzaqdan seçə bilmirsinizsə, bunu sadəcə yaşla əlaqələndirmək düzgün olmaz.
Yüksək tezlikli səslərin eşidilməsində yaranan problem eşitmə zəifliyinin ən tipik erkən əlamətlərindən biridir və audiometriya müayinəsi zamanı asanlıqla müəyyən edilə bilir.
6. Qulaqda küy və ya cingiltinin olması (Tinnitus)
Qulaqda fasiləsiz fit səsi, uğultu, vızıltı və ya cingilti eşitmək tibbdə tinnitus adlanır. Bu problem hər zaman eşitmə zəifliyi demək olmasa da, bir çox hallarda onunla birlikdə müşahidə olunur. Bəzi insanlar bu səsi yalnız gecələr hiss edir, digərləri isə gün ərzində davamlı olaraq eşidir.
Tinnitusun yaranmasına yüksək səsə məruz qalmaq, yaşlanma, daxili qulaq hüceyrələrinin zədələnməsi, bəzi dərmanlar və müxtəlif qulaq xəstəlikləri səbəb ola bilər. Səs davamlı olduqda insanın yuxusuna, diqqətinə və psixoloji vəziyyətinə də mənfi təsir göstərir.
Əgər qulağınızda uzun müddətdir keçməyən cingilti və ya uğultu varsa, bunu normal hal kimi qəbul etməyin. Bu, eşitmə sistemində baş verən dəyişikliklərin ilk xəbərdaredici siqnallarından biri ola bilər. Vaxtında aparılan müayinə problemin səbəbini müəyyən etməyə və uyğun müalicə planının hazırlanmasına imkan verir.
7. İnsanların çox sakit və ya pıçıltı ilə danışdığını düşünürsünüz
Heç elə olubmu ki, ətrafınızdakı insanların əvvəlkindən daha sakit danışdığını və ya sanki pıçıldadığını düşünəsiniz? Əslində problem hər zaman ətrafınızdakı insanlarda olmur. Çox vaxt səbəb eşitmə sistemində baş verən dəyişikliklərlə əlaqədardır. Eşitmə zəiflədikdə insanın nitq səslərini, xüsusilə də samit səsləri ayırd etməsi çətinləşir. Nəticədə sözlər aydın eşidilmir, sanki "bulanıq" səslənir və danışıq anlaşılmaz görünür.
Bir çox insan ətrafındakıların sözləri əvvəlki qədər aydın tələffüz etmədiyini və ya çox sakit danışdığını düşünməyə başlayır. "Niyə hamı bu qədər sakit danışır?" və ya "İnsanlar sözləri niyə bu qədər anlaşılmaz deyirlər?" kimi fikirlər yaranır. Halbuki ailənin digər üzvləri eyni danışığı heç bir çətinlik çəkmədən başa düşürlər. Məhz bu fərq çox vaxt problemin danışan şəxslərdə deyil, eşitmədə olduğunu göstərən ilk əlamətlərdən biri olur.
Bu əlamət xüsusilə yaşa bağlı eşitmə zəifliyi zamanı daha çox müşahidə edilir. İnsan səsləri eşitməyə davam etsə də, beyin sözləri ayırd etməkdə getdikcə daha çox çətinlik çəkir. Nəticədə çatışmayan sözləri və ya cümlə hissələrini təxmin etməyə çalışır. Bu isə beyindən davamlı diqqət və səy tələb edir, zaman keçdikcə ünsiyyəti daha yorucu hala gətirir. Əgər sizə də tez-tez elə gəlirsə ki, insanlar əvvəlkindən daha sakit danışırlar, peşəkar eşitmə müayinəsindən keçməyiniz tövsiyə olunur.
8. Günün sonunda özünüzü həddindən artıq yorğun hiss edirsiniz
Eşitmə zəifliyinin daha az nəzərə çarpan əlamətlərindən biri daimi zehni yorğunluqdur. İlk baxışdan bu vəziyyətin eşitmə ilə heç bir əlaqəsi olmadığı düşünülə bilər. Lakin insan zəif eşitməyə başladıqda, beyin danışığı başa düşmək üçün əvvəlkindən daha çox işləməli olur.
Normal eşitməyə malik insan danışılanları demək olar ki, heç bir səy göstərmədən anlayır. Eşitmə zəifliyi olan şəxslər isə hər sözü diqqətlə dinləməli, eşitmədikləri sözləri təxmin etməli, qarşı tərəfin mimikalarını və dodaq hərəkətlərini izləməli, çatışmayan cümlələri zehində tamamlamalı olurlar. Gün ərzində bu proses yüzlərlə dəfə təkrarlandıqda, nəticədə güclü zehni yorğunluq yaranır.
Bu vəziyyət xüsusilə müəllimlərdə, həkimlərdə, satış menecerlərində, çağrı mərkəzi əməkdaşlarında və işi davamlı ünsiyyət tələb edən digər peşə sahiblərində daha çox müşahidə olunur. Əgər günün sonunda fiziki olaraq çox işləməsəniz belə, özünüzü tamamilə tükənmiş hiss edirsinizsə, bunun səbəblərindən biri eşitmə zəifliyi ola bilər.
9. Ünsiyyətdən uzaqlaşmağa başlayırsınız
İnsan təbiəti etibarilə sosial varlıqdır və ünsiyyətə ehtiyac duyur. Lakin eşitmə zəiflədikcə bir çox insan fərqinə varmadan sosial münasibətlərini məhdudlaşdırmağa başlayır. Söhbətlər daha gərgin olur, insan tez-tez qarşı tərəfdən dediklərini təkrar etməsini xahiş edir, bu isə narahatlıq hissi yaradır. Nəticədə həmin vəziyyətlərlə üzləşməmək üçün ünsiyyətdən uzaq durmağa üstünlük verir.
Əgər əvvəllər ailə məclislərinə, dost görüşlərinə və müxtəlif tədbirlərə həvəslə qatılırdınızsa, amma indi heç bir aydın səbəb olmadan onlardan imtina etməyə başlamısınızsa, bunun səbəbi eşitmə zəifliyi ola bilər. Bir çox insan eşitməsinin zəiflədiyini qəbul etmək istəmir və buna görə də başqalarından sözlərini təkrar etmələrini istəməmək üçün daha çox susmağa üstünlük verir.
Zaman keçdikcə bu davranış sosial təcridə səbəb ola bilər. Araşdırmalar göstərir ki, müalicə olunmayan eşitmə itkisi depressiya, narahatlıq pozuntuları və tənhalıq hissinin yaranma riskini artırır. Bu vəziyyət xüsusilə yaşlı insanlarda daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Məhz buna görə də vaxtında diaqnostika və düzgün seçilmiş eşitmə cihazı insanın həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra və ona ünsiyyətdə yenidən özünəinam qazandıra bilər.
10. Qapı zəngini, telefon zəngini və digər səs siqnallarını eşitmirsiniz
Heç fikir vermisinizmi ki, son zamanlar qapı zəngini daha az eşidirsiniz və ya telefonun zəng çaldığını yalnız kimsə sizə dedikdən sonra anlayırsınız? Bu da eşitmə zəifliyinin erkən əlamətlərindən biri ola bilər.
Gündəlik həyatda istifadə olunan bir çox xəbərdarlıq siqnalları yüksək tezlikli səslərdən ibarətdir. Buna görə də eşitmə zəifliyi olan insanlar telefon zəngini, mikrodalğalı sobanın siqnalını, avtomobil xəbərdarlıq səslərini və ya qapı zəngini eşitməkdə çətinlik çəkməyə başlayırlar. Əvvəlcə bu hallar nadir baş versə də, zaman keçdikcə daha tez-tez təkrarlanır.
Bu problem yalnız rahatlığa deyil, həm də təhlükəsizliyə təsir göstərə bilər. İnsan yanğın siqnalını, avtomobilin xəbərdarlıq siqnalını və ya digər vacib səsləri eşitmədikdə təhlükəli vəziyyətlərlə qarşılaşa bilər. Buna görə də bu cür dəyişiklikləri diqqətdən kənarda qoymaq olmaz.
11. Bir neçə nəfərin eyni anda danışdığı söhbətləri izləməkdə çətinlik çəkirsiniz
Əgər ailə süfrəsi arxasında və ya iş toplantısında eyni anda bir neçə nəfər danışarkən söhbəti izləməkdə çətinlik çəkirsinizsə, bu da eşitmə zəifliyinin əlaməti ola bilər.
Normal eşitmə zamanı beyin müxtəlif istiqamətlərdən gələn səsləri ayırd edə və diqqətini danışan şəxsə yönəldə bilir. Eşitmə zəiflədikdə isə bu qabiliyyət tədricən azalır. Nəticədə bütün səslər bir-birinə qarışır və insan söhbətin məzmununu təxmin etməyə çalışır.
Bu problem xüsusilə iş görüşlərində, konfranslarda və ailə tədbirlərində daha çox hiss olunur. Bəzi insanlar zəif eşitdiklərini gizlətmək üçün sadəcə gülümsəyir və söhbətdə aktiv iştirak etmirlər. Halbuki belə davranışın əsas səbəbi çox vaxt eşitmə zəifliyi olur.
12. Problemi sizdən əvvəl yaxınlarınız hiss edir
Eşitmə zəifliyi olan insanların əksəriyyəti uzun müddət bu problemin fərqində olmurlar. Çünki eşitmə tədricən zəiflədiyi üçün insan yeni vəziyyətə yavaş-yavaş uyğunlaşır. Buna görə də ilk dəyişiklikləri çox vaxt həyat yoldaşı, övladları, yaxın qohumları və ya dostları hiss edirlər.
Əgər sizə tez-tez "Televizorun səsini çox yüksəldirsən", "Səni bir neçə dəfə çağırdıq, amma eşitmədin" və ya "Niyə həmişə dediklərimizi təkrar etdirməli oluruq?" kimi sözlər deyirlərsə, bunları adi zarafat kimi qəbul etməyin. Çox vaxt bu cür iradlar eşitmə zəifliyinin ən dəqiq erkən əlamətlərindən biri olur.
Unutmayın ki, eşitmə itkisi nə qədər erkən aşkar olunarsa, onun korreksiyası bir o qədər uğurlu olur. Müasir rəqəmsal eşitmə cihazları nitqi daha təbii şəkildə eşitməyə, sözləri daha aydın başa düşməyə və insanın gündəlik həyat tərzini qoruyub saxlamasına kömək edir. Problemin həllini uzun illər təxirə saldıqda isə eşitmə zəifləməyə davam edir və beynin səs məlumatlarını emal etməsi getdikcə çətinləşir.
Eşitmə zəifliyi necə diaqnoz olunur?
Eşitmə zəifliyinin səbəbini yalnız simptomlara əsasən müəyyən etmək mümkün deyil. Bunun üçün peşəkar müayinə vacibdir. Bir çox insan qulağının "az eşitdiyini" düşünsə də, problemin hansı dərəcədə olduğunu və hansı hissədən qaynaqlandığını yalnız xüsusi testlər göstərir. Erkən diaqnoz sayəsində eşitmə itkisi vaxtında qiymətləndirilir və uyğun müalicə planı hazırlanır.
Ən geniş istifadə olunan müayinələrdən biri audiometriya testidir. Audiometriya zamanı müxtəlif tezliklərdə və müxtəlif səs gücündə siqnallar verilir, insanın hansı səviyyədə eşitdiyi müəyyən edilir. Müayinə tamamilə ağrısızdır, qısa müddətdə aparılır və eşitmə səviyyəsini dəqiq qiymətləndirməyə imkan verir.
Digər vacib müayinə isə timpanometriyadır. Bu test orta qulağın və qulaq pərdəsinin vəziyyətini yoxlayır. Qulaqda maye toplanması, qulaq pərdəsinin hərəkətində problem və ya orta qulaq patologiyaları timpanometriya vasitəsilə aşkar edilə bilər. Bu iki müayinə birlikdə aparıldıqda eşitmə probleminin səbəbini daha dəqiq müəyyən etmək mümkündür.
Eşitmə zəifliyi necə müalicə olunur?
Müalicə eşitmə zəifliyinin səbəbindən asılı olaraq dəyişir. Bəzi hallarda problem qulaq kirinin təmizlənməsi və ya infeksiyanın müalicəsi ilə tam aradan qalxır. Digər hallarda isə dərman müalicəsi və ya cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
Sensorinevral eşitmə itkisi zamanı isə ən effektiv həll yollarından biri rəqəmsal eşitmə cihazlarıdır. Müasir eşitmə cihazları əvvəlki nəsil cihazlardan tamamilə fərqlənir. Onlar ətraf səsləri analiz edir, nitqi ön plana çıxarır, fon səsini azaldır və istifadəçiyə daha təbii eşitmə təcrübəsi təqdim edir.
Xüsusilə Bluetooth dəstəyi, mobil telefonla əlaqə, səs-küylü mühitdə nitqin aydınlaşdırılması, suya və toza davamlılıq kimi funksiyalar gündəlik həyatı xeyli rahatlaşdırır. Müasir cihazlar həm estetik baxımdan kiçik ölçülüdür, həm də uzun müddət rahat istifadə oluna bilir.
Eşitmə cihazından nə vaxt istifadə edilməlidir?
Bir çox insan eşitmə cihazını yalnız çox ağır eşitmə itkisi olan şəxslər üçün nəzərdə tutulduğunu düşünür. Bu, geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biridir. Əslində eşitmə cihazından erkən mərhələdə istifadə etmək daha uğurlu nəticələr verir.
Eşitmə zəifliyi uzun müddət müalicəsiz qaldıqda beyin bəzi səsləri emal etməyə öyrəşmir və nitqi anlama qabiliyyəti də zəifləyə bilər. Vaxtında istifadə olunan eşitmə cihazı isə beynin səs siqnallarını qəbul etməsini davam etdirir və ünsiyyət keyfiyyətini qoruyur.
Əgər audiometriya nəticələrində eşitmə itkisi müəyyən edilərsə və bu vəziyyət gündəlik həyatınıza təsir göstərirsə, mütəxəssis eşitmə cihazı tövsiyə edə bilər. Müasir cihazlar fərdi eşitmə göstəricilərinə uyğun proqramlaşdırıldığı üçün hər istifadəçiyə xüsusi şəkildə uyğunlaşdırılır.
Eşitmə zəifliyinin qarşısını almaq mümkündürmü?
Bütün eşitmə problemlərinin qarşısını almaq mümkün olmasa da, risk faktorlarını azaltmaq mümkündür. Xüsusilə yüksək səsə uzun müddət məruz qalmaq daxili qulaq hüceyrələrinin zədələnməsinə səbəb olur. Bu hüceyrələr bərpa olunmadığı üçün onların qorunması böyük əhəmiyyət daşıyır.
Aşağıdakı tövsiyələr eşitmə sağlamlığınızı qorumağa kömək edə bilər:
| Tövsiyə | Faydası |
|---|---|
| Qulaqlıqdan yüksək səslə uzun müddət istifadə etməyin | Daxili qulaq hüceyrələrini qoruyur |
| Güclü səs olan mühitdə qulaq qoruyucularından istifadə edin | Səs travmasının qarşısını alır |
| Qulağınızı iti əşyalarla təmizləməyin | Qulaq pərdəsinin zədələnmə riskini azaldır |
| İldə ən azı bir dəfə eşitmə müayinəsindən keçin | Erkən diaqnoza kömək edir |
| Qulaq infeksiyalarını vaxtında müalicə etdirin | Qalıcı problemlərin qarşısını alır |
Bu sadə vərdişlər uzunmüddətli perspektivdə eşitmə sağlamlığınızı qorumağa kömək edə bilər.
Nəticə
Eşitmə zəifliyi adətən kiçik dəyişikliklərlə başlayır. İnsanlardan sözlərini təkrar etmələrini istəmək, televizorun səsini artırmaq, telefon danışığında çətinlik çəkmək və ya səs-küylü mühitdə danışılanları başa düşməmək ilk baxışdan əhəmiyyətsiz görünə bilər. Lakin bu əlamətlər bəzən inkişaf etməkdə olan eşitmə probleminin ilk xəbərdarlıq siqnalları olur.
Unutmayın ki, eşitmə itkisi nə qədər erkən aşkar edilərsə, onun idarə olunması bir o qədər uğurlu olur. Müasir diaqnostik üsullar və yeni nəsil rəqəmsal eşitmə cihazları sayəsində insanlar yenidən rahat ünsiyyət qura, sosial həyatlarını davam etdirə və həyat keyfiyyətlərini yüksəldə bilirlər.
Əgər bu məqalədə sadalanan əlamətlərdən bir neçəsini özünüzdə və ya yaxınlarınızda müşahidə edirsinizsə, bunu gecikdirmədən peşəkar eşitmə müayinəsi ilə yoxlamağınız tövsiyə olunur. Erkən diaqnoz gələcək eşitmə sağlamlığınız üçün atacağınız ən vacib addımlardan biridir.
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
1. Eşitmə zəifliyinin ilk əlaməti nə olur?
Ən çox rast gəlinən ilk əlamətlər danışılan sözləri tez-tez təkrar etdirmək, televizorun səsini artırmaq və səs-küylü mühitdə danışığı başa düşməkdə çətinlik çəkməkdir.
2. Eşitmə zəifliyi hansı yaşda başlayır?
Eşitmə zəifliyi hər yaşda yarana bilər. Lakin yaş artdıqca risk yüksəlir. Yüksək səsə məruz qalan gənclərdə də eşitmə itkisi müşahidə oluna bilər.
3. Eşitmə testi ağrılıdır?
Xeyr. Audiometriya və timpanometriya tamamilə ağrısız, təhlükəsiz və qısa müddətdə tamamlanan müayinələrdir.
4. Eşitmə cihazı eşitməni tam bərpa edirmi?
Eşitmə cihazı təbii eşitməni geri qaytarmır, lakin səsləri gücləndirərək nitqin daha aydın eşidilməsinə və gündəlik ünsiyyətin yaxşılaşmasına kömək edir.
5. Eşitmə zəifliyinin qarşısını almaq mümkündürmü?
Bütün halların qarşısını almaq mümkün olmasa da, yüksək səsdən qorunmaq, qulaq sağlamlığına diqqət yetirmək və mütəmadi eşitmə müayinəsi riskləri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.


